कामाठीपुरा समूह पुनर्विकास प्रकल्पाच्या नियोजित आराखड्याचे उद्या सादरीकरण; ३४ एकर परिसराचा होणार सर्वांगीण विकास

मुंबई ब्यूरो अनिल सावरे 

मुंबई, दि. १० सप्टेंबर २०२६ : मुंबईच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचा महत्त्वाचा भाग असलेल्या कामाठीपुरा परिसराच्या समूह पुनर्विकास प्रकल्पाच्या नियोजित आराखड्याचे विशेष सादरीकरण उद्या, शुक्रवार, दि. ११ सप्टेंबर २०२६ रोजी करण्यात येणार आहे. म्हाडाच्या मुंबई इमारत दुरुस्ती व पुनर्रचना मंडळातर्फे (MBRRB) राबविण्यात येत असलेल्या या प्रकल्पाचे सादरीकरण कामाठीपुरा विकास समितीच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित करण्यात आले आहे.

हे विशेष सादरीकरण सायंकाळी ६ वाजता अखिल पद्मशाली समाज, भावना बाग, कामाठीपुरा, सहावी गल्ली, मुंबई येथे होणार आहे.

जुन्या व जीर्ण इमारतींचा नियोजनबद्ध पुनर्विकास

कामाठीपुरा हा मुंबईच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक जडणघडणीशी अनेक दशकांपासून जोडलेला परिसर आहे. या परिसरातील जुन्या आणि जीर्ण इमारतींचा नियोजनबद्ध पद्धतीने पुनर्विकास करून रहिवाशांना सुरक्षित, आधुनिक आणि सुसज्ज निवासव्यवस्था उपलब्ध करून देणे, तसेच परिसराचा सर्वांगीण शहरी विकास साधणे हा समूह पुनर्विकास प्रकल्पाचा प्रमुख उद्देश आहे.

पुनर्विकासाच्या माध्यमातून केवळ इमारतींचे पुनर्बांधकाम न करता कामाठीपुरा परिसराचा नियोजनबद्ध, शाश्वत आणि सर्वसमावेशक विकास करण्यावर भर देण्यात येणार आहे.

DCPR 2034 अंतर्गत प्रकल्पाची अंमलबजावणी

महाराष्ट्र शासनाचा हा महत्त्वाकांक्षी समूह पुनर्विकास प्रकल्प म्हाडाच्या मुंबई इमारत दुरुस्ती व पुनर्रचना मंडळामार्फत (MBRRB) राबविण्यात येत आहे.

DCPR 2034 मधील विनियम 33(9) अंतर्गत या प्रकल्पाची अंमलबजावणी करण्यात येणार आहे. प्रकल्पासाठी मे. भागीरथी हाउसिंग प्रा. लि. आणि माथी डेव्हलपर्स प्रा. लि. यांची Construction & Development Agency (C&DA) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.

या प्रकल्पासाठी म्हाडाला नोडल एजन्सी तसेच विशेष नियोजन प्राधिकरण (SPA) म्हणून दर्जा देण्यात आला आहे.

३४ एकर क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर पुनर्विकास

दि. १२ जानेवारी २०२३ रोजीच्या शासन निर्णयानुसार कामाठीपुरा परिसरातील सेस आणि नॉन-सेस इमारतींच्या एकात्मिक पुनर्विकासाची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.

सुमारे ३४ एकर क्षेत्रामध्ये प्रस्तावित असलेल्या या समूह पुनर्विकास प्रकल्पात—

सुमारे ९४३ उपकरप्राप्त (सेस) इमारती

सुमारे ३४९ नॉन-सेस इमारती

यांचा समावेश आहे.

या पुनर्विकास प्रक्रियेशी परिसरातील मोठ्या संख्येने रहिवासी, भाडेकरू आणि जमीनमालक संबंधित आहेत.

८ हजारांहून अधिक रहिवासी व भाडेकरूंचा सहभाग

प्रकल्पाच्या कक्षेत ८ हजारांहून अधिक रहिवासी व भाडेकरू येतात. यामध्ये सुमारे—

६,६२५ निवासी भाडेकरू

१,३७६ व्यावसायिक भाडेकरू

सुमारे ८०० जमीनमालक

यांचा समावेश आहे.

त्यामुळे या समूह पुनर्विकास प्रकल्पाच्या नियोजित आराखड्याची माहिती स्थानिक नागरिक आणि संबंधित घटकांना देणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

पुनर्वसनापासून पायाभूत सुविधांपर्यंत माहिती

उद्या होणाऱ्या विशेष सादरीकरणात प्रस्तावित कामाठीपुरा समूह पुनर्विकास प्रकल्पाची संकल्पना, प्रकल्पाची व्याप्ती, पुनर्वसनाचे नियोजन, लाभार्थी आणि प्रस्तावित पायाभूत सुविधा याबाबत सविस्तर माहिती देण्यात येणार आहे.

तसेच परिसरातील नागरी सुविधांचे नियोजन, पर्यावरणपूरक उपाययोजना आणि कामाठीपुराच्या भविष्यातील विकासाची दिशा याबाबतही माहिती सादर केली जाणार आहे.

नागरिकांच्या सहभागावर भर

पुनर्विकासाची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि लोकाभिमुख करण्याच्या दृष्टीने स्थानिक नागरिक, भाडेकरू, जमीनमालक आणि संबंधित घटकांना प्रस्तावित आराखडा समजून घेता यावा, हा या सादरीकरणामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.

प्रकल्पाच्या नियोजनाची माहिती थेट संबंधित घटकांपर्यंत पोहोचवून त्यांच्या सहभागातून पुनर्विकासाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचा प्रयत्न करण्यात येणार आहे.

कामाठीपुराच्या ऐतिहासिक वारशासोबत आधुनिक विकास

कामाठीपुरा हा केवळ मुंबईतील एक जुना निवासी परिसर नसून त्याला सामाजिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा लाभलेला आहे. त्यामुळे या परिसराचा पुनर्विकास करताना आधुनिक शहरी विकासासोबत परिसराची ऐतिहासिक ओळख आणि सामाजिक जडणघडण लक्षात घेण्याची गरज आहे.

या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित समूह पुनर्विकास प्रकल्पाची आखणी करण्यात येत असून, सुरक्षित निवास, आधुनिक नागरी सुविधा, पर्यावरणपूरक उपाययोजना आणि नियोजनबद्ध शहरी विकास यांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

शाश्वत आणि सर्वसमावेशक विकासाचे उद्दिष्ट

कामाठीपुरा परिसराचा नियोजनबद्ध, शाश्वत आणि सर्वसमावेशक विकास साधण्याच्या उद्देशाने समूह पुनर्विकास प्रकल्पाची आखणी करण्यात येत आहे. स्थानिक रहिवासी, भाडेकरू, भूधारक आणि इतर संबंधित घटकांच्या सहभागातून पुनर्विकासाची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक पद्धतीने पुढे नेणे, हे या विशेष सादरीकरणाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

उद्या होणाऱ्या सादरीकरणातून कामाठीपुरा समूह पुनर्विकास प्रकल्पाच्या प्रस्तावित आराखड्याची दिशा आणि भविष्यातील विकासाचे नियोजन स्थानिक नागरिकांसमोर स्पष्ट होणार आहे.