झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्काचे पट्टे देऊन थांबणार नाही; मूलभूत सुविधाही पुरविणार – मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस

प्रतिनिधी : नरेश शिंदे 

फूटप्रिंट्स ऑफ डिग्निटी: बिल्डिंग टेन्युअर राइट्स इन अर्बन स्लम्स ऑफ इंडिया’ पुस्तकाचे प्रकाशन

नागपूर, दि. 30 ऑगस्ट 2026 : नागपूर शहरातील झोपडपट्टीधारकांना मोठ्या प्रमाणात मालकी हक्काचे पट्टे देण्यात आले असून, केवळ मालकी हक्क देऊन शासन थांबणार नाही. या वसाहतींमध्ये मूलभूत सुविधा उपलब्ध करून देत रहिवाशांचे जीवनमान उंचावण्यासाठीही प्रयत्न केले जातील, असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले.

नागपूर शहरातील झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्काचे पट्टे मिळवून देऊन त्यांना सन्मानाने जगता यावे, यासाठी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलेले प्रयत्न आणि त्याअनुषंगाने झालेल्या निर्णयांवर आधारित ‘फूटप्रिंट्स ऑफ डिग्निटी: बिल्डिंग टेन्युअर राइट्स इन अर्बन स्लम्स ऑफ इंडिया’ या पुस्तकाचे प्रकाशन मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते ‘रामगिरी’ येथे करण्यात आले. हे पुस्तक **सेंटर फॉर सस्टेनेबल डेव्हलपमेंट (CFSD)**च्या लीना बुद्धे यांनी लिहिले आहे. यावेळी मुख्यमंत्री बोलत होते.

मालकी हक्कामुळे झोपडपट्टीधारकांच्या जीवनात बदल

झोपडपट्टीतील रहिवाशांना मालकी हक्काचे पट्टे मिळणे अत्यंत आवश्यक होते. हे पट्टे दिल्यामुळे त्यांच्या जीवनात सकारात्मक बदल झाला आहे. आता झोपडपट्टीधारकांचा सर्वसमावेशक विकास करण्याच्या दृष्टीने शासन प्रयत्नशील असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितले.

झोपडपट्टी विकासाच्या क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी हे पुस्तक दिशादर्शक ठरेल. आपण नागपूरचे महापौर असतानाच झोपडपट्टीधारकांच्या प्रश्नाचे गांभीर्य लक्षात आले होते. त्यानंतर आमदार म्हणूनही हा विषय सातत्याने लावून धरला. मुख्यमंत्री झाल्यानंतर झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्काचे पट्टे देण्याचा निर्णय घेतला, असे फडणवीस यांनी सांगितले.

खासगी जागांवरील झोपडपट्ट्यांच्या नियमितीकरणासाठीही निर्णय

नागपूर शहरातील अनेक झोपडपट्ट्या खासगी जागांवर वसलेल्या आहेत. अशा झोपडपट्ट्यांच्या नियमितीकरणासाठीही शासनाने निर्णय घेतला आहे. मालकी हक्क देण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेचे दस्तावेजीकरण या पुस्तकाच्या माध्यमातून झाले असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी नमूद केले.

या महत्त्वपूर्ण विषयाचा अनेक वर्षांपासून अभ्यास करून काम करणाऱ्या लेखिका लीना बुद्धे यांनी गुंतागुंतीचा विषय अभ्यासपूर्ण पद्धतीने मांडल्याबद्दल मुख्यमंत्र्यांनी त्यांचे अभिनंदन केले.

नागपुरात 12 ते 15 हजार मालकीपट्ट्यांचे वाटप

झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्काचे पट्टे मिळवून देण्याच्या प्रक्रियेमध्ये मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान असल्याची भावना पुस्तकाच्या लेखिका लीना बुद्धे यांनी व्यक्त केली.

झोपडपट्टीधारकांचा प्रश्न अनेक वर्षांपासून प्रलंबित होता. मात्र या प्रश्नाची पुरेशी दखल घेतली गेली नाही. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी या प्रश्नासाठी मदतीचा हात पुढे करत ठोस निर्णय घेतल्यामुळे झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्क मिळण्याचा मोठा आनंद मिळू शकला. या संपूर्ण प्रवासाचे दस्तावेजीकरण पुस्तकात करण्यात आले असल्याचे त्यांनी सांगितले.

नागपूर शहरात आतापर्यंत सुमारे 12 ते 15 हजार मालकी हक्काच्या पट्ट्यांचे वाटप करण्यात आले असून, हे मोठे कार्य असल्याचे लीना बुद्धे यांनी नमूद केले.

झोपडपट्टी विकासाचा दस्तावेजी प्रवास

‘फूटप्रिंट्स ऑफ डिग्निटी’ या पुस्तकाच्या माध्यमातून नागपूर शहरातील झोपडपट्टीधारकांना मालकी हक्क मिळवून देण्याच्या प्रक्रियेचा आणि त्यामागील धोरणात्मक निर्णयांचा प्रवास मांडण्यात आला आहे.

मालकी हक्कामुळे झोपडपट्टीधारकांना केवळ निवाऱ्याची सुरक्षितता मिळत नाही, तर सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आणि भविष्यातील विकासाची संधी उपलब्ध होते. या दृष्टीने पुढील टप्प्यात मूलभूत सुविधा आणि सर्वसमावेशक विकासावर भर देण्याची भूमिका मुख्यमंत्र्यांनी व्यक्त केली.

यावेळी नागपूर मनपा आयुक्त डॉ. विपीन इटनकर, डॉ. सुहास बुद्धे तसेच सीएफएसडीतील डॉ. बुद्धे यांचे सहकारी उपस्थित होते.