पद्मश्री बाबुभाई राठी नाशिकच्या औद्योगिक जडणघडणीचे खरे शिल्पकार; औद्योगिक संघटनांकडून कार्याला अभिवादन

नाशिक ब्यूरो:

नाशिक : धार्मिक, सांस्कृतिक आणि कृषिप्रधान अशी ओळख असलेल्या नाशिकला महाराष्ट्राच्या औद्योगिक नकाशावर महत्त्वाचे स्थान मिळवून देण्यात अनेक उद्योजक, संस्था आणि नेतृत्वाचा मोठा वाटा आहे. या औद्योगिक वाटचालीत पद्मश्री बाबुभाई राठी यांचे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे असल्याचे प्रतिपादन विविध औद्योगिक संघटनांच्या पदाधिकाऱ्यांनी केले.

नाशिकला ‘मंत्रभूमीपासून तंत्रभूमीकडे’ नेणाऱ्या औद्योगिक प्रवासात बाबुभाई राठी यांनी दूरदृष्टी, समन्वय आणि विकासाची व्यापक दृष्टी यांचा प्रभावीपणे वापर केला. त्यांनी उभारलेल्या संस्था, घेतलेले पुढाकार आणि शासनदरबारी केलेला सातत्यपूर्ण पाठपुरावा यामुळे नाशिकच्या औद्योगिक विकासाला भक्कम आधार मिळाला, असे वक्त्यांनी नमूद केले.

निमा सभागृहात स्मृतिदिन कार्यक्रम

नाशिक इंडस्ट्रीज अँड मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन (निमा), एमआयडीसी, अंबड इंडस्ट्रीज अँड मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन (आयमा), नाईस, निवेक, महाराष्ट्र चेंबर ऑफ कॉमर्स, सीमा आणि लघु उद्योग भारती आदी औद्योगिक संघटनांच्या वतीने निमा सभागृहात पद्मश्री बाबुभाई राठी यांचा स्मृतिदिन कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.

यावेळी एमआयडीसीचे प्रादेशिक अधिकारी दीपक पाटील, निमाचे अध्यक्ष आशिष नहार, आयमाचे अध्यक्ष राजेंद्र पानसरे, नाईसचे अध्यक्ष रमेश वैश्य, निवेकचे अध्यक्ष मंगेश पाटणकर, निमा माजी अध्यक्ष विवेक गोगटे, मधुकर ब्राह्मणकर, महाराष्ट्र चेंबरचे माजी अध्यक्ष संतोष मंडलेचा, सीमा अध्यक्ष सुकुमार नायर, लघु उद्योग भारतीचे माजी अध्यक्ष संजय महाजन, किशोर राठी, मनीष रावल, राजेंद्र अहिरे, राजेंद्र वडनेरे, रमेश पवार, कैलास पाटील आदी उपस्थित होते.

यावेळी सर्व मान्यवरांनी बाबुभाई राठी यांच्या कार्याला अभिवादन करून त्यांच्या योगदानाचा गौरव केला. बाबुभाई राठी परिवारातील जयप्रकाश राठी, दीपक राठी, आखिल आणि श्रेयस राठी यांचीही उपस्थिती होती.

१९६२ मध्ये नाईसच्या माध्यमातून औद्योगिक विकासाचा पाया

१९६०च्या दशकाच्या सुरुवातीला नाशिकमध्ये उद्योगांसाठी आवश्यक जमीन आणि पायाभूत सुविधांची मोठी गरज निर्माण झाली होती. ही गरज ओळखून बाबुभाई राठी यांनी आपल्या सहकाऱ्यांसह १९६२ मध्ये नाशिक इंडस्ट्रियल को-ऑपरेटिव्ह इस्टेट (नाईस) उभारण्यासाठी पुढाकार घेतला.

या उपक्रमामुळे सातपूर परिसरातील औद्योगिक विकासाला सुरुवात होऊन नाशिकच्या औद्योगिक विस्ताराचा पाया घातला गेला. पुढे मायको, तपारिया टूल्स यांसारख्या उद्योगांचे आगमन झाले. तसेच ओझर येथील एचएएल प्रकल्पामुळे नाशिकच्या औद्योगिक विकासाला आणखी वेग मिळाला.

निमा स्थापनेत महत्त्वाची भूमिका

उद्योगांच्या समस्या संघटितपणे शासनापर्यंत पोहोचाव्यात आणि उद्योजकांना प्रभावी व्यासपीठ उपलब्ध व्हावे, या उद्देशाने बाबुभाई राठी यांनी **नाशिक इंडस्ट्रीज अँड मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशन (निमा)**च्या स्थापनेत पुढाकार घेतला.

पुढील काळात निमा ही नाशिकच्या उद्योगविश्वाचा प्रभावी आवाज बनली. उद्योगांच्या समस्या, औद्योगिक पायाभूत सुविधा आणि उद्योजकांच्या विविध प्रश्नांसाठी संघटितपणे पाठपुरावा करण्याची परंपरा मजबूत झाली.

उद्योगांसोबत कामगार कल्याणाचाही विचार

बाबुभाई राठी यांची दृष्टी केवळ उद्योगवाढीपुरती मर्यादित नव्हती. उद्योगांमध्ये कार्यरत असलेल्या कामगार आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या कल्याणाचाही त्यांनी विचार केला. या व्यापक दृष्टिकोनातून निवेकसारख्या उपक्रमांना त्यांनी चालना दिल्याचे वक्त्यांनी सांगितले.

उद्योगवाढीसोबत सामाजिक बांधिलकी आणि कामगार कल्याण यांचा समतोल साधण्याचा त्यांचा प्रयत्न प्रेरणादायी असल्याचेही यावेळी नमूद करण्यात आले.

पंचवटी एक्स्प्रेससाठी सातत्यपूर्ण पाठपुरावा

नाशिकच्या औद्योगिक विकासासाठी सक्षम दळणवळण व्यवस्था आवश्यक असल्याची जाणीव बाबुभाई राठी यांना होती. नाशिक आणि मुंबईदरम्यान नियमित रेल्वे सेवा सुरू व्हावी, यासाठी त्यांनी सातत्याने पाठपुरावा केला.

त्यांच्या प्रयत्नांना यश मिळून १ नोव्हेंबर १९७५ रोजी पंचवटी एक्स्प्रेस सुरू झाली. या रेल्वेसेवेमुळे नाशिकचा मुंबईशी संपर्क अधिक सुलभ झाला. परिणामी उद्योग, व्यापार आणि रोजगाराच्या वाढीलाही मोठी चालना मिळाली.

लघु-मध्यम उद्योगांच्या विकासाची व्यापक दृष्टी

मोठ्या उद्योगांसोबतच लघु आणि मध्यम उद्योगांची मजबूत साखळी निर्माण व्हावी, स्थानिक उद्योजकांना संधी मिळावी आणि मोठ्या प्रमाणात रोजगारनिर्मिती व्हावी, हा बाबुभाई राठी यांच्या औद्योगिक दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता.

आज सातपूर, अंबड, सिन्नर, दिंडोरी, इगतपुरी आणि परिसरात विविध क्षेत्रांतील मोठ्या संख्येने उद्योग कार्यरत आहेत. नाशिकच्या या विस्तृत औद्योगिक पट्ट्याकडे पाहताना त्याच्या पायाभरणीत बाबुभाई राठी यांनी बजावलेल्या भूमिकेची जाणीव होते.

‘मंत्रभूमी ते तंत्रभूमी’ या प्रवासातील योगदान

नाशिकची पारंपरिक धार्मिक आणि सांस्कृतिक ओळख कायम ठेवत शहराला आधुनिक औद्योगिक ओळख मिळवून देण्याच्या प्रक्रियेत बाबुभाई राठी यांचे योगदान उल्लेखनीय ठरले. त्यांच्या दूरदृष्टीमुळे नाशिकमध्ये उद्योगांसाठी पोषक वातावरण निर्माण होण्यास मदत झाली.

त्यांनी उभारलेल्या संस्था, केलेले प्रयत्न आणि औद्योगिक विकासासाठी घेतलेल्या पुढाकारांचे प्रतिबिंब आजच्या नाशिकच्या औद्योगिक प्रगतीत दिसून येते.

प्रेरणादायी नेतृत्वाची कायम स्मृती

पद्मश्री बाबुभाई राठी यांनी नाशिकच्या औद्योगिक विकासासाठी घातलेला पाया पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरला आहे. उद्योग, पायाभूत सुविधा, दळणवळण, कामगार कल्याण आणि उद्योजकांचे संघटन या विविध क्षेत्रांत त्यांनी केलेल्या कार्यामुळे ते नाशिकच्या औद्योगिक जडणघडणीचे द्रष्टे शिल्पकार म्हणून सदैव स्मरणात राहतील, असे उपस्थित औद्योगिक संघटनांच्या पदाधिकाऱ्यांनी सांगितले.

कार्यक्रमाला नाशिकमधील उद्योजक आणि विविध औद्योगिक संघटनांचे पदाधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.