रानभाज्यांच्या संवर्धनासोबत बाजारपेठ विकासावर भर देण्याची गरज – जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद

नाशिक ब्यूरो:

नाशिक : रानभाज्यांच्या बियाण्यांची उपलब्धता वाढवून आगामी काळात त्यांची बियाणे बँक निर्माण करण्यासाठी प्रयत्न करण्याची गरज आहे. यामुळे रानभाज्यांचे संवर्धन आणि त्यांची उपलब्धता वाढण्यास मोठी मदत होईल. शासनाच्या रानभाज्यांचे संवर्धन, बियाणे उपलब्धता आणि बाजारपेठ विकासासंदर्भातील विविध धोरणांची प्रभावी व व्यापक अंमलबजावणी करून त्याचा लाभ अधिकाधिक नागरिक आणि शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी कृषी विभागाने पुढाकार घ्यावा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी केले.

कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणा (आत्मा), प्रादेशिक कृषी विस्तार व्यवस्थापन प्रशिक्षण संस्था (रामेती), माविम आणि रोटरी क्लब ऑफ नाशिक यांच्या संयुक्त विद्यमाने प्रादेशिक कृषी विस्तार व्यवस्थापन प्रशिक्षण संस्थेच्या (रामेती) प्रांगणात जिल्हास्तरीय रानभाजी महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. या महोत्सवाच्या उद्घाटनप्रसंगी जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद बोलत होते.

यावेळी जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी रविंद्र माने, कृषी तंत्रज्ञान व्यवस्थापन यंत्रणेचे प्रकल्प संचालक अभिमन्यू काशिद, मालेगावचे उपविभागीय कृषी अधिकारी संदीप मेढे यांच्यासह माविम व कृषी विभागाचे अधिकारी-कर्मचारी, विविध तालुक्यांतील बचत गटांचे सदस्य आणि शेतकरी उपस्थित होते.

रानभाज्यांमध्ये आरोग्यदायी आहाराची मोठी क्षमता

जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद म्हणाले की, रानभाज्यांमध्ये आरोग्यदायी आहाराच्या दृष्टीने मोठी क्षमता आहे. त्यामुळे रानभाज्यांचा शास्त्रीय पद्धतीने अभ्यास व संशोधन करण्यासोबतच पारंपरिक पाककृतींना प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे.

रानभाज्यांचे पारंपरिक स्वरूप, त्यांची वैशिष्ट्यपूर्ण चव आणि पौष्टिकता लक्षात घेऊन आधुनिक ग्राहकांच्या आवडीनुसार नवीन पाककृती विकसित करण्याची आवश्यकता आहे. रानभाज्यांचे मूळ स्वरूप आणि वैशिष्ट्य जपत त्यांचे विविध प्रकारे सादरीकरण करण्यासाठी अन्न संशोधकांनी प्रयत्न करावेत, असेही त्यांनी सांगितले.

बियाणे बँकेसाठी प्रयत्न आवश्यक

रानभाज्यांच्या संवर्धनासाठी त्यांची बियाणे उपलब्धता हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे. विविध रानभाज्यांच्या बियाण्यांचे संकलन, जतन आणि उपलब्धता वाढविण्यासाठी नियोजनबद्ध पद्धतीने प्रयत्न करणे आवश्यक आहे. आगामी काळात रानभाज्यांची स्वतंत्र बियाणे बँक निर्माण झाल्यास संवर्धनाच्या प्रयत्नांना मोठी चालना मिळू शकते, असे जिल्हाधिकाऱ्यांनी नमूद केले.

शाश्वत बाजारपेठ विकसित करण्यावर भर

रानभाज्यांचे संवर्धन करणाऱ्या शेतकरी आणि नागरिकांचा सन्मान करून त्यांना प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर रानभाज्यांसाठी शाश्वत बाजारपेठ विकसित करण्यावरही भर देण्याची गरज असल्याचे जिल्हाधिकारी प्रसाद यांनी सांगितले.

रानभाजी पाककृती स्पर्धा, विक्री आणि प्रदर्शनांच्या माध्यमातून नागरिकांना विविध रानभाज्यांची चव, पौष्टिकता आणि उपयोग याबाबत माहिती मिळते. अशा उपक्रमांमुळे रानभाज्यांना ग्राहकांची पसंती मिळून त्यांच्या विक्रीसाठी कायमस्वरूपी बाजारपेठ निर्माण होण्यास मदत होईल.

प्रक्रिया आणि मूल्यवर्धनातून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना

रानभाज्यांमध्ये आरोग्यदायी जीवनशैलीच्या दृष्टीने मोठी क्षमता आहे. त्यांच्या संवर्धनासोबतच संशोधन, प्रक्रिया, मूल्यवर्धन आणि

बाजारपेठ विकासाला चालना दिल्यास ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही त्याचा फायदा होऊ शकतो.

रानभाज्यांपासून विविध मूल्यवर्धित उत्पादने तयार करण्याच्या संधींचा अभ्यास करून बचत गट, शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांना त्यातून रोजगार व उत्पन्नाचे साधन उपलब्ध करून देता येईल. त्यामुळे रानभाज्यांच्या संवर्धनाची चळवळ अधिक व्यापक करण्यासाठी विविध विभाग, शेतकरी, बचत गट आणि नागरिकांनी एकत्रितपणे प्रयत्न करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.

नागरिकांनी रानभाजी महोत्सवात सहभागी व्हावे

रानभाज्यांची पौष्टिकता, पारंपरिक महत्त्व आणि विविध उपयोग नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी अशा महोत्सवांचे आयोजन महत्त्वाचे आहे. नागरिकांनी रानभाजी महोत्सवाला मोठ्या संख्येने भेट देऊन विविध रानभाज्यांची माहिती घ्यावी आणि त्यांच्या संवर्धनाच्या चळवळीत सहभागी व्हावे, असे आवाहन जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी केले.

दरम्यान, जिल्हाधिकारी आयुष प्रसाद यांनी महोत्सवातील विविध स्टॉलला भेट देऊन तेथे उपलब्ध असलेल्या रानभाज्यांची माहिती घेतली. रानभाज्यांचे आरोग्यविषयक महत्त्व, त्यांचा पारंपरिक वापर तसेच शेतकरी आणि बचत गटांकडून करण्यात येणाऱ्या उत्पादन व विक्रीबाबतही त्यांनी जाणून घेतले.