मुंबईसह तीन विद्यापीठांत आता ‘कुलपती पदक’; गुणवंत विद्यार्थ्यांना सर्वांगीण उत्कृष्टतेसाठी प्रोत्साहन

प्रतिनिधी: नरेश शिंदे 

मुंबई : विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण गुणवत्तेला प्रोत्साहन देण्यासाठी महाराष्ट्रातील तीन प्रमुख विद्यापीठांमध्ये आता ‘कुलपती पदक’ प्रदान करण्यात येणार आहे. मुंबई विद्यापीठ, सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ आणि राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठात हा उपक्रम सुरू करण्यात येत आहे. राज्यपाल तथा राज्य विद्यापीठांचे कुलपती जिष्णु देव वर्मा यांच्या पुढाकाराने सुरू होणाऱ्या या उपक्रमासाठी तिन्ही विद्यापीठांच्या कुलगुरूंना प्रत्येकी १० लाख रुपयांचा प्रातिनिधिक धनादेश प्रदान करण्यात आला.

मुंबईतील लोकभवन येथे बुधवारी झालेल्या कार्यक्रमात राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांच्या हस्ते तिन्ही विद्यापीठांच्या कुलगुरूंना हे धनादेश देण्यात आले.

शैक्षणिक गुणवत्तेबरोबरच सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्वाची दखल

‘कुलपती पदक’ केवळ शैक्षणिक गुणवत्तेपुरते मर्यादित न ठेवता विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्वाचा विकास आणि विविध क्षेत्रांतील उत्कृष्ट कामगिरीची दखल घेणारे असावे, अशी अपेक्षा राज्यपालांनी व्यक्त केली.

विद्यार्थ्यांचे नेतृत्वगुण, नवोन्मेषी विचार, क्रीडा आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील कामगिरी, सामाजिक बांधिलकी तसेच विद्यापीठासाठी केलेले विशेष योगदान यांचाही पदकासाठी विचार केला जावा, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

पदकासाठी विद्यार्थ्यांची निवड करताना विद्यापीठांनी पारदर्शक आणि गुणवत्ताधिष्ठित निकष निश्चित करावेत, असे निर्देशही राज्यपालांनी दिले.

निकोप स्पर्धेतून विद्यार्थ्यांना उत्कृष्टतेची प्रेरणा

विद्यार्थ्यांमध्ये निकोप स्पर्धेची भावना निर्माण करणे, त्यांना अधिक उंच ध्येय निश्चित करण्यास प्रवृत्त करणे आणि उत्कृष्ट कामगिरीसाठी प्रेरणा देणे हा ‘कुलपती पदक’ उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे.

वर्गखोली आणि प्रयोगशाळेपासून क्रीडांगण, रंगमंच, समाजसेवा आणि नवोन्मेषापर्यंत विविध क्षेत्रांतील उत्कृष्टतेचे प्रतीक म्हणून हे पदक विकसित व्हावे, अशी राज्यपालांची भूमिका असल्याचे राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी सांगितले.

उद्योग-अकॅडेमिया सहकार्याला चालना

कार्यक्रमात राज्यपालांच्या हस्ते ‘इन्स्टिट्यूट ऑफ हायर अँड डिजिटल लर्निंग : इंडस्ट्री-अकॅडेमिया कोलॅबोरेशन फॉर इम्प्रूव्हिंग एम्प्लॉयेबिलिटी’ या उपक्रमाचाही शुभारंभ करण्यात आला.

रोजगाराचे स्वरूप वेगाने बदलत असल्याने विद्यापीठांनी उद्योग क्षेत्राशी अधिक जवळून काम करण्याची गरज राज्यपालांनी अधोरेखित केली. अभ्यासक्रम, कौशल्य विकास, इंटर्नशिप, अप्रेंटिसशिप, संशोधन आणि नवोन्मेष यांचा उद्योग आणि अर्थव्यवस्थेच्या गरजांशी मेळ घालणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.

आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या ज्ञानावर भर

विद्यार्थ्यांना भविष्यातील रोजगाराच्या संधींसाठी तयार करताना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे प्राथमिक ज्ञान असणे आवश्यक असल्याचे राज्यपालांनी नमूद केले.

यामध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मशीन लर्निंग, डेटा अॅनालिटिक्स, रोबोटिक्स, सायबर सुरक्षा, क्लाऊड कम्प्युटिंग आणि हरित तंत्रज्ञान यांसारख्या क्षेत्रांचा समावेश आहे.

विद्यापीठांनी शिक्षणासोबतच विद्यार्थ्यांना बदलत्या तंत्रज्ञानाच्या आणि रोजगार बाजारपेठेच्या गरजांनुसार कौशल्यसंपन्न करण्यावर भर द्यावा, अशी भूमिका यावेळी मांडण्यात आली.

विद्यापीठांनी सामाजिक उपक्रमांत सक्रिय सहभाग घ्यावा

राज्यातील विद्यापीठांच्या सहभागासाठी राज्यपालांनी तीन महत्त्वपूर्ण सामाजिक उपक्रम पुढे आणले आहेत. यामध्ये क्षयरोगमुक्त महाराष्ट्र अभियान, नशामुक्त भारत अभियान तसेच महाराष्ट्रातील लोप पावत चाललेल्या कला आणि पारंपरिक वारशाचे जतन व पुनरुज्जीवन या उपक्रमांचा समावेश आहे.

विद्यापीठे ही केवळ शिक्षण देणारी केंद्रे नसून त्यांची समाजाप्रती व्यापक जबाबदारी आहे. त्यामुळे सामाजिक उपक्रमांमध्ये विद्यापीठांनी सक्रिय भागीदार म्हणून सहभागी व्हावे, असे आवाहन करण्यात आले.

तेलंगणातील उपक्रमाची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी

राज्यपालांचे सचिव डॉ. प्रशांत नारनवरे यांनी स्वागतपर मनोगतात ‘कुलपती पदक’ उपक्रमाची पार्श्वभूमी स्पष्ट केली.

जिष्णु देव वर्मा तेलंगणाचे राज्यपाल असताना त्यांनी गुणवंत विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन देण्यासाठी अशाच प्रकारचा उपक्रम सुरू केला होता. महाराष्ट्राचे राज्यपाल म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर त्यांनी राज्यातील विद्यापीठांमध्येही ‘कुलपती पदक’ सुरू करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. त्याच संकल्पनेचे आता प्रत्यक्ष उपक्रमात रूपांतर झाल्याचे डॉ. नारनवरे यांनी सांगितले.

कुलगुरूंसह विविध क्षेत्रातील मान्यवरांची उपस्थिती

कार्यक्रमाला मुंबई विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. रवींद्र कुलकर्णी, राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज नागपूर विद्यापीठाच्या कुलगुरू डॉ. मनाली क्षीरसागर आणि सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाचे कुलगुरू प्रा. सुरेश गोसावी यांच्यासह विविध विद्यापीठांचे प्र-कुलगुरू, संचालक, अधिष्ठाता आणि प्राचार्य उपस्थित होते.

तसेच उद्योग आणि शिक्षण क्षेत्रातील प्रतिनिधी, प्रसिद्ध माजी विद्यार्थी, क्रीडा पुरस्कार विजेते आणि वरिष्ठ अधिकारी यांनीही कार्यक्रमाला उपस्थिती लावली.