डिजिटल वापरामुळे वाढत्या समस्या; जागरूकता आवश्यक – प्रा. शिल्पा संधाने

पुणे प्रतिनिधी रोहन सोनाळे 

पिंपरी, पुणे (दि. १६ एप्रिल २०२६) : तंत्रज्ञानाच्या युगात डिजिटल साधनांचा वाढता वापर मानवी जीवनावर गंभीर परिणाम करत असून, या समस्यांवर उपाय म्हणून डिजिटल जागरूकता निर्माण होणे अत्यंत आवश्यक आहे, असे मत मानसशास्त्रीय समुपदेशक प्रा. शिल्पा संधाने यांनी व्यक्त केले.

Pimpri Chinchwad College of Engineering and Research येथे ‘डिजिटल वेलनेस’ या विषयावर एक दिवसीय राज्यस्तरीय कार्यशाळा आयोजित करण्यात आली होती. ही कार्यशाळा Savitribai Phule Pune University यांच्या गुणवत्ता सुधार योजनेअंतर्गत पार पडली.

या कार्यशाळेत बोलताना प्रा. संधाने यांनी सांगितले की, मोबाईल, इंटरनेट आणि सोशल मीडियाचा अतिरेकामुळे स्क्रीन टाइम वाढणे, झोपेचे विकार, एकाग्रतेत घट आणि मानसिक ताण यांसारख्या समस्या वाढत आहेत. डिजिटल साधनांच्या अति वापरामुळे अनेकांना व्यसन लागल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

तसेच, या वाढत्या डिजिटल वापरामुळे कुटुंबीयांमधील संवाद कमी होत असून, नातेसंबंधांमध्ये दुरावा निर्माण होत आहे. सहनशीलता आणि संवेदनशीलता कमी होत असल्याने घरगुती तणाव वाढत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

डिजिटल समस्यांवर उपाय म्हणून स्क्रीन टाइमवर नियंत्रण ठेवणे, डिजिटल डिटॉक्स करणे, वेळेचे नियोजन करून ऑफलाइन उपक्रमांना प्राधान्य देणे आणि सोशल मीडियाचा मर्यादित व सजग वापर करणे आवश्यक असल्याचा सल्ला त्यांनी दिला.

यावेळी प्रा. वृंदा आंबेकर यांनी डिजिटल वेलनेस केवळ संकल्पना न ठेवता ती प्रत्यक्ष जीवनात अंमलात आणण्याची गरज अधोरेखित केली. ऑनलाइन आणि ऑफलाइन जीवनामध्ये संतुलन राखणे, नियमित डिजिटल ब्रेक घेणे आणि मानसिक आरोग्य जपण्यासाठी सकारात्मक सवयी विकसित करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.

कार्यशाळेला संचालक व प्राचार्य डॉ. हरीश तिवारी, उपसंचालक डॉ. राहुल मापारी, अकॅडमिक डीन डॉ. अर्चना चौगुले, विभाग प्रमुख डॉ. विजय कोतकर यांच्यासह प्राध्यापक आणि विद्यार्थ्यांची मोठ्या संख्येने उपस्थिती होती.

ही कार्यशाळा Pimpri Chinchwad Education Trust च्या मार्गदर्शनाखाली आयोजित करण्यात आली होती. कार्यक्रमाचे समन्वय डॉ. स्वाती राजपूत आणि प्रा. प्रतीक चोपडे यांनी केले.