मुंबईत तिसरी जागतिक महापौर परिषद; नागरी प्रशासनासाठी उत्कृष्टता केंद्र विकसित करा – राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा

प्रतिनिधी : नरेश शिंदे 

अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेने नागरी प्रशासनासाठी उत्कृष्टता केंद्र म्हणून विकसित व्हावे – राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा

मुंबई, दि. १ : देशात झपाट्याने होत असलेल्या नागरीकरणामुळे निर्माण होणाऱ्या विविध आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेने भविष्यातील नागरी प्रशासन क्षेत्रातील उत्कृष्टता केंद्र म्हणून विकसित होण्याचे उद्दिष्ट ठेवावे, असे आवाहन राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी केले.

अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या अंधेरी, मुंबई येथील सभागृहात सोमवारी (३१ ऑगस्ट) आयोजित पदवीदान समारंभात ते बोलत होते. संस्थेने २०२६ मध्ये स्थापनेचे शताब्दी वर्ष पूर्ण केले असून, १९२६ मध्ये या संस्थेची स्थापना झाली होती.

नागरी विकासातील योगदानाबद्दल संस्थेचे अभिनंदन

नागरी प्रशासन, स्थानिक स्वराज्य संस्था, अधिकारी-कर्मचाऱ्यांचे क्षमता वर्धन, कौशल्य विकास आणि सामाजिक विकासाच्या क्षेत्रात संस्थेने दिलेल्या योगदानाबद्दल राज्यपालांनी संस्थेचे अभिनंदन केले.

शहरांची वाढती लोकसंख्या आणि बदलत्या गरजा लक्षात घेता स्थानिक स्वराज्य संस्थांवर तसेच त्यांच्यासोबत काम करणाऱ्या अधिकारी-कर्मचाऱ्यांवर मोठी जबाबदारी असल्याचे राज्यपालांनी सांगितले.

वाढत्या शहरीकरणामुळे आव्हानेही वाढली

भारतामध्ये वेगाने नागरीकरण होत असून शहरे आर्थिक विकास, नवोन्मेष आणि रोजगाराची प्रमुख केंद्रे बनत आहेत. मात्र, त्याचवेळी शहरांसमोर स्वच्छता, कचरा व्यवस्थापन, शुद्ध पाणी, परवडणारी घरे, वाहतूक कोंडी, प्रदूषण, हवामान बदल, सार्वजनिक आरोग्य आणि शाश्वत पायाभूत सुविधा यांसारखी अनेक गुंतागुंतीची आव्हाने निर्माण होत आहेत.

मुंबईच्या वाढत्या लोकसंख्येचा संदर्भ देताना राज्यपालांनी सांगितले की, सुमारे २०० वर्षांपूर्वी मुंबईची लोकसंख्या सुमारे अडीच लाख होती; आज मुंबई महानगर प्रदेशाची लोकसंख्या दोन कोटींच्या आसपास पोहोचली आहे. लोकसंख्येतील या मोठ्या वाढीमुळे नागरी प्रशासनासमोरील जबाबदारीही मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे.

घनकचरा व्यवस्थापनाकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज

शहरी भागातील वाढत्या घनकचरा व्यवस्थापनाच्या आव्हानाबाबत राज्यपालांनी चिंता व्यक्त केली. घनकचरा व्यवस्थापनाचा थेट संबंध सार्वजनिक आरोग्य, पर्यावरण संरक्षण आणि भावी पिढ्यांच्या जीवनमानाशी असल्याचे त्यांनी नमूद केले.

बदलत्या नागरी गरजांना प्रभावीपणे सामोरे जाण्यासाठी निवडून आलेले लोकप्रतिनिधी तसेच नगरपालिका अधिकारी-कर्मचाऱ्यांसाठी अल्पकालीन कौशल्यवृद्धी आणि पुनर्कौशल्य प्रशिक्षण कार्यक्रम विकसित करण्याचे आवाहनही त्यांनी संस्थेला केले.

मुंबईत तिसरी जागतिक महापौर परिषद

अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या माध्यमातून आयोजित करण्यात येणाऱ्या तिसऱ्या जागतिक महापौर परिषदेचा उल्लेख करताना राज्यपाल जिष्णु देव वर्मा यांनी या परिषदेचे महत्त्व अधोरेखित केले.

जगभरातील शहरांना या परिषदेमुळे आपले अनुभव आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर मांडण्याची संधी मिळेल. तसेच विविध देशांतील शहरांमध्ये राबविण्यात येणाऱ्या उत्तम पद्धतींची माहिती घेऊन त्या स्थानिक पातळीवर अंगीकारण्याची संधी उपलब्ध होईल, असे त्यांनी सांगितले.

१७ लाख नागरिकांना प्रशिक्षण

संसदीय लोकशाहीमध्ये नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांची महत्त्वपूर्ण भूमिका असल्याचे संस्थेचे महासंचालक जयराज फाटक यांनी सांगितले.

अखिल भारतीय स्थानिक स्वराज्य संस्थेमार्फत स्थानिक स्वराज्य संस्था, स्वच्छता निरीक्षक, समुदाय विकास, अग्निशमन अभियांत्रिकी, वैद्यकीय प्रयोगशाळा तंत्रज्ञान आणि नगर नियोजन यांसह विविध विषयांतील अभ्यासक्रम राबविले जात असल्याची माहिती त्यांनी दिली.

संस्थेने आतापर्यंत सुमारे १७ लाख लोकांना प्रशिक्षण दिल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

नागरी प्रशासनातील नव्या आव्हानांसाठी तयारी

संस्थेचे अध्यक्ष रणजित चव्हाण यांनी यावर्षी संस्थेच्या माध्यमातून तिसरी जागतिक महापौर परिषद आयोजित करण्यात येणार असल्याची माहिती दिली.

जागतिक स्तरावरील या परिषदेमुळे भारतातील तसेच इतर देशांतील शहरांना नागरी प्रशासन, शाश्वत विकास, स्वच्छता, पर्यावरण आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या कार्यपद्धतींवर अनुभवांची देवाणघेवाण करण्यासाठी महत्त्वाचे व्यासपीठ उपलब्ध होणार आहे.

वाढते शहरीकरण आणि बदलत्या नागरी गरजा लक्षात घेता कुशल मनुष्यबळ, आधुनिक तंत्रज्ञान, प्रभावी स्थानिक प्रशासन आणि शाश्वत विकास यांचा समन्वय साधणे आवश्यक असल्याचा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.