शासन–UNICEF उपक्रमातून विद्यार्थ्यांना लिंग समभावाचे धडे; धाराशिवमध्ये सकारात्मक बदल

मुंबई, दि. २३ : लिंगभेद दूर करून समाजात समानतेची भावना निर्माण करण्यासाठी राज्य शासनाच्या सहाय्याने UNICEF आणि अंगाई (UNGEI) यांच्या संयुक्त विद्यमाने विद्यार्थ्यांसाठी लिंग समभाव विषयावर प्रबोधनपर प्रशिक्षण दिले जात आहे.

धाराशिव जिल्ह्यात देशात पहिल्यांदाच प्रायोगिक स्वरूपात राबविण्यात आलेल्या या उपक्रमामुळे ग्रामीण भागातील मुलींच्या आयुष्यात सकारात्मक बदल होत असल्याचे दिसून आले आहे. खेळाधारित शिक्षण, संवाद आणि सहभागात्मक उपक्रमांमुळे किशोरवयीन मुला-मुलींमध्ये समानतेची जाणीव निर्माण होत आहे.

हा प्रकल्प महाराष्ट्र राज्य शिक्षण विभागाच्या अंतर्गत असलेल्या जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था (DIET) यांच्या सहकार्याने राबवण्यात आला. या उपक्रमात १२० शाळा, ८०० हून अधिक शिक्षक आणि १८,००० पेक्षा जास्त विद्यार्थ्यांचा सहभाग होता. सहावी ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांसाठी हा प्रकल्प विशेषतः राबविण्यात येत आहे.

मीना राजू मंचाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना लिंग समभावाशी संबंधित विविध पैलूंवर मार्गदर्शन करण्यात आले. संवाद, खेळ, चर्चा यांसारख्या उपक्रमांमुळे विषय अधिक प्रभावीपणे समजावून सांगण्यात आला. या उपक्रमात स्वयं शिक्षण प्रयोग (SSP), कोरो आणि मावा यांसारख्या संस्थांचा सहभाग होता.

आर्णी गावातील इयत्ता आठवीतील प्रज्ञा पाटोळे हिने सांगितले की, “मी माझ्या कुटुंबीयांशी लिंगभेदाबाबत चर्चा केली. मुली आणि मुलांना समान अन्न व संधी मिळायला हव्यात, हे मी त्यांना समजावून सांगितले.” या उपक्रमामुळे केवळ विद्यार्थ्यांमध्येच नव्हे, तर त्यांच्या कुटुंबीयांच्या विचारसरणीतही सकारात्मक बदल होत असल्याचे दिसून येत आहे.

या प्रकल्पामुळे मुलींमध्ये आत्मविश्वास वाढला असून अनेक मुली उच्च शिक्षण घेण्याची इच्छा व्यक्त करत आहेत. प्रज्ञा भविष्यात डॉक्टर बनून महिलांच्या आरोग्य, पोषण आणि मासिक पाळी स्वच्छतेबाबत जनजागृती करण्याचा संकल्प व्यक्त करते.

आज प्रज्ञा गावातील विविध कार्यक्रमांमध्ये लिंग समभावाबाबत जागृती करत असून “बदल सोपा नसला तरी जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे,” असे ती ठामपणे सांगते.

या उपक्रमामुळे बालपणीच स्त्री-पुरुष समानतेचे संस्कार रुजत असून भविष्यात समाजात मोठ्या प्रमाणात सकारात्मक बदल घडतील, असा विश्वास शासन आणि संबंधित संस्थांकडून व्यक्त करण्यात आला आहे.