शिरोळ तालुक्यात ५० हातपंपांचे होणार भूजल पुनर्भरण; १६ व्या वित्त आयोगातून ९४.५५ लाखांच्या आराखड्यास मंजुरी

प्रतिनिधी : उमेश जाधव 

१६ व्या वित्त आयोगातून ९४.५५ लाख रुपयांच्या आराखड्यास मंजुरी

कोल्हापूर, दि. ३१ : भविष्यात निर्माण होणारी संभाव्य पाणीटंचाई टाळण्याबरोबरच तालुक्यात सातत्याने खालावत चाललेली भूजल पातळी वाढविण्यासाठी शिरोळ पंचायत समितीने महत्त्वपूर्ण आणि दूरदृष्टीपूर्ण पाऊल उचलले आहे. तालुक्यातील सुमारे ५० शासकीय हातपंपांवर पर्जन्यजल संचयन आणि भूजल पुनर्भरणाची कामे करण्यासाठी १६ व्या वित्त आयोगाच्या सन २०२६-२७ च्या आराखड्यात ९४ लाख ५५ हजार २५० रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

शिरोळ तालुक्यात सध्या सुमारे ४५० शासकीय हातपंप आहेत. मात्र, गेल्या काही काळात भूजल पातळी खालावत असल्याने यातील अनेक हातपंप बंद पडले आहेत. तसेच उन्हाळ्याच्या कालावधीत भूजल पातळी आणखी खालावल्यास कार्यरत असलेले काही हातपंपही आटण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर हातपंपांचे पुनर्भरण करण्याचा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.

प्रत्येक ग्रामपंचायतीत किमान एका हातपंपाचे पुनर्भरण

या उपक्रमांतर्गत प्रत्येक ग्रामपंचायतीमध्ये किमान एका शासकीय हातपंपाचे पुनर्भरण करण्याचा निर्धार करण्यात आला आहे. यासाठी जलसंधारण क्षेत्रातील तज्ज्ञ डॉ. अविनाश पोळ, बाळासाहेब शिंदे तसेच पाणीपुरवठा विभागाचे उपअभियंता एस. एस. लोहार यांच्याशी चर्चा करून तांत्रिक व शास्त्रीय पद्धतीने आराखडा तयार करण्यात आला आहे.

शिरोळचे गटविकास अधिकारी विजय परीट यांच्या पुढाकारातून हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे. भूजल संवर्धनासोबतच ग्रामीण भागातील नागरिकांना शाश्वत पिण्याच्या पाण्याची सुविधा उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने या योजनेकडे पाहिले जात आहे.

वाहून जाणारे पावसाचे पाणी भूगर्भात सोडणार

हातपंप पुनर्भरणाच्या तंत्रज्ञानामध्ये पावसाळ्यात वाहून जाणारे पाणी योग्य पद्धतीने संकलित करून आवश्यक शुद्धीकरण प्रक्रियेनंतर भूगर्भात सोडण्यात येणार आहे. त्यामुळे पावसाचे पाणी वाया जाण्याऐवजी त्याचा उपयोग भूजल साठा वाढविण्यासाठी होणार आहे.

पावसाचे पाणी जमिनीत मुरल्यामुळे संबंधित परिसरातील भूजल पातळी वाढण्यास मदत होईल. परिणामी, सध्या बंद असलेले काही हातपंप पुन्हा कार्यान्वित होण्याची शक्यता असून, कार्यरत हातपंपांचे उन्हाळ्यातील पाणी उपलब्धतेचे प्रमाणही सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

भविष्यातील पाणीटंचाई रोखण्यास मदत

शिरोळ तालुक्यात शेती तसेच पिण्याच्या पाण्यासाठी भूजल स्रोतांचे महत्त्व मोठे आहे. त्यामुळे भूजल पातळी टिकवून ठेवणे ही भविष्यातील पाणी व्यवस्थापनाची महत्त्वाची गरज आहे. या पार्श्वभूमीवर हातपंपांवरच पर्जन्यजल संचयन व पुनर्भरणाची व्यवस्था करण्याचा उपक्रम जलसंधारण आणि पाणीपुरवठा या दोन्ही दृष्टीने उपयुक्त ठरण्याची अपेक्षा आहे.

९४.५५ लाख रुपयांच्या निधीतून राबविण्यात येणाऱ्या या कामांमुळे पावसाच्या पाण्याचे नियोजनबद्ध व्यवस्थापन होऊन भूजल संवर्धनाला चालना मिळणार आहे. तसेच ग्रामस्थांना वर्षभर स्वच्छ आणि शाश्वत पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळणार आहे.

शिरोळ तालुक्यातील ५० हातपंपांचे पुनर्भरण हा उपक्रम भविष्यातील पाणीटंचाईवर मात करण्यासाठी तसेच भूजल संवर्धनाची चळवळ गावपातळीवर मजबूत करण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा ठरण्याची शक्यता आहे.