‘सुपर एल निनो’चा इशारा! २०२६ चा उन्हाळा ठरू शकतो धोकादायक; उष्माघातापासून वेळीच सावध रहा

प्रतिनिधी दिपक शिंदे

निसर्गाचे चक्र झपाट्याने बदलत असून यंदाच्या उन्हाळ्याने रौद्र रूप धारण करण्यास सुरुवात केली आहे. राज्यातील अनेक भागांमध्ये तापमानाचा पारा ४० अंश सेल्सिअसच्या पुढे गेला असून सूर्याच्या तीव्र झळांमुळे नागरिक हैराण झाले आहेत. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, २०२६ हे वर्ष भारताच्या इतिहासातील सर्वाधिक उष्ण वर्षांपैकी एक ठरू शकते.

या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने उष्णतेची लाट (Heat Wave) बाबत सतर्कतेचा इशारा दिला असून नागरिकांनी काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे.

‘सुपर एल निनो’ म्हणजे काय?

जागतिक हवामान बदलामध्ये एल निनो ही घटना महत्त्वाची मानली जाते. समुद्राच्या पृष्ठभागावरील तापमान वाढल्यामुळे जगभरातील हवामान पद्धती बदलतात. याचा परिणाम भारतातील मान्सून, पर्जन्यमान आणि उन्हाळ्याच्या तीव्रतेवर होतो.

यंदा ‘सुपर एल निनो’ परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात असून त्यामुळे काही भागांत तापमान ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे.

उष्णतेची लाट कधी मानली जाते?

भारतीय हवामान विभागाच्या निकषानुसार:

किनारी भागात सलग दोन दिवस तापमान ३७°C पेक्षा जास्त असल्यास धोका

सरासरीपेक्षा ४.५°C ते ६.४°C वाढ झाली तर Heat Wave

६.५°C पेक्षा जास्त वाढ झाली तर Severe Heat Wave

ही परिस्थिती आरोग्यासाठी गंभीर ठरू शकते.

उष्माघाताची लक्षणे – तात्काळ ओळखा

उष्माघात ही वैद्यकीय आणीबाणी आहे. खालील लक्षणे दिसल्यास त्वरित उपचार घ्या:

शरीराचे तापमान खूप वाढणे, पण घाम न येणे

चक्कर येणे, डोकेदुखी, मळमळ

त्वचा लाल व कोरडी होणे

तीव्र तहान लागणे

लघवी कमी होणे

मुलांमध्ये चिडचिड, अशक्तपणा, सुस्ती

उष्णतेपासून बचावासाठी काय कराल?

पाणी भरपूर प्या

तहान लागली नसली तरी दिवसातून ३ ते ४ लिटर पाणी प्या

लिंबू सरबत, ताक, शहाळ्याचे पाणी, पन्हे, आमसूल सरबत उपयोगी

कपडे व बाहेर पडताना काळजी

सुती, हलके, फिकट रंगाचे कपडे वापरा

टोपी, रुमाल, छत्री वापरा

डोळ्यांसाठी गॉगल्स वापरा

दुपारी १२ ते ३ या वेळेत बाहेर पडणे टाळा

आहारात बदल

जड, तेलकट, मांसाहारी पदार्थ कमी खा

शिळे व उघड्यावरचे अन्न टाळा

चहा, कॉफी, मद्य, कोल्ड ड्रिंक्स कमी घ्या

घरातही काळजी

दुपारी पडदे लावा

रात्री हवा खेळती ठेवा

वृद्ध आणि लहान मुलांची विशेष काळजी घ्या

सामाजिक जबाबदारीही महत्त्वाची

उन्हाळ्यात पक्षी आणि प्राण्यांनाही त्रास होतो.

घराबाहेर पक्ष्यांसाठी पाण्याची भांडी ठेवा

पाळीव प्राण्यांना सावलीत ठेवा

पुरेसे पाणी द्या

पर्यावरण रक्षण हीच कायमची उपाययोजना

वाढते औद्योगिकीकरण, काँक्रीटीकरण आणि जंगलतोड यामुळे तापमान वाढत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. त्यामुळे स्वतःचे संरक्षण करण्यासोबतच झाडे लावा, पाणी वाचवा आणि पर्यावरण जपा, हा संदेश देण्यात आला आहे.

आपत्कालीन मदत

तब्येत बिघडल्यास वेळ न दवडता डॉक्टरांशी संपर्क साधा किंवा १०८ हेल्पलाईनवर रुग्णवाहिकेसाठी कॉल करा.

सावध राहा, सुरक्षित राहा आणि उन्हाळ्याचा सामना सजगतेने करा!