आयआयटी बॉम्बे येथे 720 कोटींची क्वांटम फॅब्रिकेशन सुविधा; महाराष्ट्राचे जागतिक नेतृत्वाचे लक्ष्य

मुंबई, दि. 15 : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली 2023 मध्ये सुरू झालेल्या 6000 कोटी रुपयांच्या नॅशनल क्वांटम मिशनमुळे देशातील क्वांटम क्षेत्राला मोठी चालना मिळाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने ‘महाराष्ट्र क्वांटम टेक्नॉलॉजी मिशन’ सुरू करून या क्षेत्रात पुढाकार घेतला आहे.

माहिती तंत्रज्ञान मंत्री आशिष शेलार यांनी सांगितले की, IIT Bombay येथे 720 कोटी रुपयांची अत्याधुनिक क्वांटम फॅब्रिकेशन सुविधा उभारली जात असून ही देशातील पहिली फुल-स्टॅक क्वांटम हार्डवेअर प्रणाली ठरणार आहे.

तसेच Tata Consultancy Services आणि आयआयटी बॉम्बे यांच्या सहकार्याने देशातील पहिल्या क्वांटम डायमंड मायक्रोचिप इमेजरवरही काम सुरू असल्याची माहिती त्यांनी दिली.

मंत्री शेलार म्हणाले की, क्वांटम तंत्रज्ञान हे संगणक, आरोग्य, संवाद, वित्त आणि राष्ट्रीय सुरक्षेसारख्या क्षेत्रांमध्ये आमूलाग्र बदल घडवणारे ठरणार आहे. पारंपरिक ‘बिट्स’पासून ‘क्युबिट्स’पर्यंतचा प्रवास हा तांत्रिक क्रांतीचा महत्त्वाचा टप्पा आहे.

राज्याचे मुख्य सचिव राजेश अग्रवाल यांनी सांगितले की, क्वांटम संगणनामुळे औषधनिर्मिती, शेती आणि औद्योगिक क्षेत्रांमध्ये मोठे परिवर्तन अपेक्षित आहे. क्युबिट्समुळे एकाच वेळी अनेक गणना करता येत असल्याने जटिल समस्यांचे निराकरण वेगाने होऊ शकते.

माहिती तंत्रज्ञान विभागाचे सचिव विरेंद्र सिंह यांनीही सांगितले की, क्वांटम तंत्रज्ञान प्रशासन, राष्ट्रीय सुरक्षा आणि सार्वजनिक सेवांमध्ये मोठे बदल घडवेल. यासाठी योग्य धोरणे आणि कौशल्य विकास आवश्यक आहे.

दरम्यान, महाराष्ट्राने 2030 पर्यंत क्वांटम क्षेत्रात जागतिक नेतृत्व मिळवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले असून संशोधन, उद्योग आणि स्टार्टअप्स यांना चालना देण्यावर भर दिला जात आहे.